Acadien of Cajun Dancing

1800

Madeleine moet helpen schoonmaken. Het is vrijdag en morgenavond is het wekelijkse 'bal de maison'. Dit keer is háár familie aan de beurt om het te organiseren. Paul ging zoals altijd met zijn paard de boerderijen langs om te vertellen waar deze week gedanst zou worden. Tante Leona gaf het altijd door aan Rose en mama aan tante Julie. En aan het hek van hun huis zou Paul vanavond de rode zakdoek vastmaken. De twee woonkamers werden zoveel mogelijk leeggemaakt. De tafel eruit en de kist. De bank werd tegen de muur gezet en ook alle stoelen die ze in huis hadden. Oom Iry kwam met twee kisten en een plank, daar konden ze ook een bank van maken. Dat was meer dan genoeg. want er zou toch vooral gedanst worden. Mama was bezig met de gumbo, de soep. En ze hadden twee flessen rum van suikerriet bewaard voor deze gelegenheid. Verdund met water was dat goed drinken.

Morgen zouden alle families uit de buurt komen. Lopend of met paard en wagen. Jong en oud. Iedereen zou met iedereen dansen. En de kleintjes werden in een 'kinderkamer' te slapen gelegd. Madeleine hoopte dat Paul haar ten dans zou vragen. Ze wist wel dat mama op haar zou letten. Ze had geleerd haar linkerhand bij het dansen op de schouder van de jongen te houden, zodat zij hem zo nodig op een afstand kon houden. Ze mocht ook niet meer dan 2, hooguit 3 dansen met dezelfde jongen dansen. Als ze niet danste mocht ze wel praten met de jongens, maar ze mochten haar beslist niet vasthouden; en ze werd ook in de gaten gehouden als ze naar buiten ging.

Papa kon goed zingen. gekke liedjes en droevige liedjes. Hij had een harde stem. Je kon er goed op dansen. En oom zei dat hij de barst in zijn viool had kunnen repareren; hij zou hem meenemen. Oom kan heel snelle jigs spelen. En mooie reels. quadrilles en countrydansen. Haar broer had een stuk ijzer in een driehoek gebogen. waar hij een goed dansritme op kon slaan. maar met twee lepels kon hij het ook. Ze dacht nog maar niet aan het einde. als iedereen weer naar huis ging. Gelukkig was het altijd: 'tot volgende week!' Alleen de zaterdag voor de Vasten niet. Dan mocht je geen muziek maken en niet met een jongen dansen. Dan gingen ze na de mis met z'n allen naar iemands huis, gek doen, heel oude kinderliedjes zingen, kringdansen en spelletjes doen om een grote boom heen. Soms deden er wel 100 mensen mee, dat werd altijd een groot feest.

1880

Het is zaterdag. Vanavond wordt het 'bal de maison' alwéér bij Ann thuis gehouden. Want zij hebben één grote woonkamer in hun huis en niet twee kleinere, zoals de meesten. Toch is het huis meestal te klein voor alle gasten. Ze moeten om de beurt dansen. Papa zegt wie er een tijdje op de binnenplaats moeten wachten. Dat is niet zo erg, want het is warm en op de binnenplaats kun je ook dansen. Papa zal een lantaarn op de binnenplaats ophangen. En Papa zal proberen een paar stukken karton op de kop te tikken want de grond is modderig. En tegenwoordig heeft bijna iedereen schoenen aan als hij komt dansen. En mooie kleren. Een grote tafel blijft in de kamer staan. Daar gaan de muzikanten op zitten met hun stoel, anders komen ze niet boven het rumoer uit. Ook al strijken de 2 violisten nog zo stevig en zingen ze nog zo hard. André kan goed zingen, die heeft een hoge scherpe stem. Meestal gaan de muzikanten een keer met de pet rond. Ann vind dat ze dat best verdienen. Het is hard werken, de hele nacht spelen; geen vrouwenwerk, zegt André.

Ann kan goed dansen. De stampende gigues danst ze bijna net zo goed als de jongens. En die wals die ze van de buurvrouw had geleerd kan zij heel snel. vooral met René. Die buurvrouw komt steeds met gekke nieuwe dansen. Ze zegt dat die uit Parijs komen. of uit Londen: polka, cotillon, mazurka, een dans met zakdoekjes, een gekke springdans.

Ze beweert zelfs dat de JennyLind. die bijna iedereen kent, ook uit Europa komt. Haar vriendin Laura danst ook heel leuk. Haar vader komt uit Afrika. Er zijn veel kinderen met een Afrikaanse vader of moeder. die noemen ze net als Laura Creolen. Ann weet zeker dat ze gaat doordansen tot morgenochtend, tot ze naar de vroegmis moet. Als het tijd is lost een van de muzikanten een pistoolschot en roept "Le bal est fini!"

1930

Zaterdag. Vanavond is 'fais do do'. Alsof Louise van plan is te gaan slapen vanavond! Ze herinnert zich dat zij vroeger in een kinderkamer, de 'fais do do', te slapen werd gelegd met andere kinderen, kleintjes ook die soms huilden; dan kwam hun moeder ze even tot stilte manen. Gespannen lag zij dan naar de muziek te luisteren en te wensen dat zij maar gauw groot zou zijn en mee mocht doen met het dansfeest. Ze gaan er heen met de auto. want het is te ver om te lopen. Iedereen gaat mee. Ze heeft beloofd een keer met haar kleine zusje te dansen. Maar die vervelende broertjes gaan maar met oma dansen. Hopen dat ze gauw in de 'fais do do' te slapen worden gelegd. Papa gaat zoals altijd in een kamer zitten kaarten. Maar mama zal wel in de buurt blijven. die wil natuurlijk opletten dat ze niet te lang met dezelfde jongen danst of stiekem naar buiten gaat.

Ze is al vaak in deze 'salle de danse' geweest. Een grote houten schuur. Het is er altijd vol en erg warm, ondanks de gaten in het dak en de twee grote ventilatoren. Rondom zijn 2 of 3 rijen houten banken voor alle vrouwen, huwbaar, getrouwd of weduwe, en de getrouwde mannen. Alle jongens staan altijd bij elkaar in het 'hondehok' achter het hekje te praten en te kijken; tussen 2 dansen door komen ze de dansvloer op om een partner te vragen. Alleen mannen betalen toegang tot de dansvloer. Niet de vrouwen.
En wie geen geld heeft, en dat zijn er veel, blijft buiten staan kijken naar het dansen en luisteren naar de muziek.

Voor de muzikanten is er een verhoging waarop ze kunnen staan. Julien de timmerman komt vanavond spelen met zijn groepje. Hij heeft een accordeon. Daar kan hij veel bekende liedjes niet op spelen. want het klinkt heel anders dan een viool. Maar het klink wel lekker hard en hij bedenkt er zelf melodieën op. Daarbij hebben ze meestal 2 violen en een triangel. En soms een wasbord. zoals de Creolen altijd gebruiken. Ze kunnen hard zingen. Maar toch kost het vaak moeite om boven het lawaai uit te komen. Het is hard werken. Van de danshal krijgen ze een paar dollar betaald.

Heden

Nog steeds heet de dansavond 'fais do do'. Soms wordt dat op een bord aangekondigd; Maar meestal zie je slechts een armetierig gebouwtje in the middle of nowhere, met  auto's ervoor; soms hoor je een viool of een accordeon. 
De danszalenzijn slechts 1 of 2 dagen per week open. Ze trekken een vast publiek; dat vind je vrijdag in de ene en zaterdag in een andere lokatie. 
Nog steeds mag iedereen het gebouw in, je betaalt allen toegang als je wilt dansen. De vloer van de danszaal bestaat nog steeds uit zand; heel soms kom je een houten vloer tegen. Aan één kant een podium voor de muzikanten, aan de andere kant een bar. Tafeltjes en stoeltjes aan de zijkant.

De muziek wordt al sinds lang mechanisch versterkt, vanwege het lawaai van de ventilatoren, het geklets en gestamp van de dansers. Ook een gitaar en een drumstel helpen het volume vergroten. Overal in Louisiana is gelegenheid tot dansen en er wordt massaal gebruik van gemaakt: festivals, café's, restaurants, verenigingsgebouwen, kerkgebouwen; carnaval, trouw- en andere feesten. Meestal voor alle leeftijden. Alleen café's ('honky tonks') niet onder de 18 jaar.

Het is nog steeds gebruikelijk om met iedereen te dansen. ook met vreemden. Het is ook nog steeds gebruikelijk om na 2 of 3 dansen van partner te wisselen. Gedanst wordt de wals en de two-step. Nieuw is de jitterbug (verwant aan de jive) die ook wel met z'n drieën of vieren gedanst kan worden; verder zydeco (de Creoolse variatie van de two-step), een enkele countryline dance (de freeze). en soms een polonaise als de muziek op een "trein"  lijkt. ok spelletjes, meestal afvalraces, zoals de aardappeldans.  

De Cajun jitterbug is vooral populair bij jongeren, in New Orleans en op festivals. De basispas krijg je door een two-step eindeloos één kant op te dansen. Misschien is hij zo ook wel ontstaan, al gaat het verhaal rond dat het de imitatie is van iemand die met een houten poot de two-step danste. 
Voor de Cajun jitterbug worden steeds weer nieuwe figuren bedacht en elke geoefende man danst een ander patroon; als vrouw moetje maar zien dat je volgt! Als je jitterbug of zydeco danst moet je wel naar het midden van de dansvloer gaan, want rondom gaan de paren als vanouds in hoog tempo de dansvloer rond, met de wals of met de two-step.

Joke van der Valk 

je kunt me hier mailen   

terug